Dải đất hình chữ S hiền hòa chạy dọc biển đã mang tới nguồn tài nguyên thủy hải sản dồi dào cho Việt Nam. Đi dọc 3 miền đất nước, ta dễ dàng bắt gặp một món ăn chung tên gọi nhưng cũng là thứ đặc sản rất riêng của mỗi vùng miền đó là món mắm. Nước mắm được coi là “quốc hồn quốc túy” dân tộc Việt.

Cùng Lam Mộc đi dọc 3 miền Bắc, Trung, Nam để khám phá các loại mắm đặc biệt nhất của Việt Nam.

1. Mắm tôm

Mắm tôm là đặc sản của miền Bắc, có mùi vị vô cùng đặc trưng. Mắm được làm từ tôm và muối ăn, qua quá trình lên men tạo nên loại mắm sền sệt màu nâu tím và mùi nồng đặc trưng đến nỗi “mùi mắm tôm” trở thành một từ thông dụng trong cuộc sống hằng ngày của nhiều người.

Mắm tôm có thể ăn sống như là một loại nước chấm, đánh với rượu trắng và nước cốt chanh để giảm mùi gắt. Mắm cũng có thể dùng với bún tươi, tạo thành món bún đậu mắm tôm ngon nổi tiếng hay gia tăng hương vị cho bún riêu, bún thang. Trong các món nấu, mắm tôm là loại gia vị không thể thiếu để nấu các món giả cầy và rựa mận.

2. Mắm cáy

Nếu ai không chịu được mùi mắm tôm, thì chắc chắn còn phải hoảng hốt hơn nhiều với hương vị của mắm cáy. Mắm cáy được làm từ cáy, một loài cua sống chủ yếu ở vùng duyên hải. Mắm cáy có màu nửa xanh nửa nâu, vị nồng hơn mắm tôm rất nhiều.

Song nếu vượt qua được mùi hương ban đầu, không ít người nếm thử phải công nhận mắm cáy không chỉ ngon và còn rất dễ nghiện. Mắm cáy chấm rau khoai lang là món ăn bình dị quen thuộc của người dân vùng duyên hải Bắc Bộ.

3. Mắm ruốc

Mắm ruốc được làm từ ruốc, hay còn gọi là tép moi, tép biển, moi, sống ở vùng nước lợ hoặc nước mặn. Nhưng có màu sắc và mùi vị tương đối giống mắm tôm. Mắm ruốc có vị tanh vừa phải, thơm nhẹ, không quá mặn, màu đỏ hồng. Đây là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm hàng ngày của người dân xứ Huế.

4. Mắm sò

Nếu các loại mắm làm từ cá, tôm chưa đủ độc lạ thì miền biển xứ Huế sẽ mang tới loại mắm “có một không hai” làm từ sò biển. Vùng biển Lăng Cô được thiên nhiên ưu ái ban tặng một sản vật nổi tiếng tươi ngon, được người dân miền biển chế biến thành một món ăn tinh tế đó là mắm sò.

Sò được tách vỏ, rửa sạch cát, để ráo nước rồi bỏ muối đã giã mịn trộn đều, thêm ớt, riềng bỏ chào chai đậy kín. Mắm sau 8-10 ngày là có thể ăn được. Khi mắm chín phần xác nổi lên trên, phần bên dưới có màu đục như màu nước mắm. Sò càng lên cao, nước mắm bên dưới càng nhiều chứng tỏ mắm đã để lâu có thể ăn được ngay.

5. Mắm nêm

Đà Nẵng nổi tiếng với đặc sản mắm nêm, được kết hợp với nhiều món ăn dân dã mà xuất hiện khá nhiều trong bữa cơm gia đình người Việt. Mắm nêm còn được gọi là mắm cái, sản phẩm lên men từ cá. Cá được ướp muối, lên men, có thể tách xương hoặc không, rồi thêm với nhiều phụ phẩm khác như thính, thơm, đường… Tuỳ vào nguyên liệu chính mà mắm nêm được chia thành 2 loại: loại nguyên con thì dùng cá cơm, cá sơn đỏ; dạng xay nhuyễn thì cá trích, cá nục…

Thường mắm nêm chấm với bánh tráng cuốn tôm thịt, đậu hũ hoặc thịt heo quay… pha thêm đường, chanh thì ăn cùng rau sống, lòng heo là đã có một bữa ăn đơn giản nhưng ngon miệng.

6. Mắm cá miền Tây

Ở miền Tây, bất kỳ loại cá nào cũng có thể làm mắm. Các món mắm miền Tây vô cùng đa dạng và phong phú từ các loại cá khác nhau đến cách chế biến muôn hình vạn trạng.

Có thể kể đến như mắm ruột cá lóc, mắm tép Cà Mau, mắm cá đồng; mắm rươi Trà Vinh; mắm còng Bến Tre; mắm sặt Đồng Tháp Mười; mắm cá linh (chỉ có vào mùa nước nổi) ở các tỉnh An Giang, Đồng Tháp; mắm bò hóc của người Khmer ở Trà Vinh, Sóc Trăng. Mắm cá trèn hay mắm thái ở Châu Đốc cũng nổi tiếng.

Có thể thấy, chỉ với một vài món mắm dân dã cũng có thể tạo nên điểm đặc sắc trong nên văn hoá ẩm thực và sự khác nhau trong phong vị các vùng miền. Từ những món ăn chính, đến ăn vặt, món chấm… mắm từ lâu trở thành một phần không thể thiếu trong rất nhiều bữa cơm gia đình Việt từ xưa đến nay. Nước mắm đã làm cho những người Việt xa xứ luôn nhớ đến quê hương, và làm cho những ai đã quen, thì sẽ không bao giờ quên được hương vị độc đáo ấy.

Please follow and like us: